استان اردبیل یکی از استانهای ایران است که در شمال غربی این کشور واقع شده است. مساحت این استان ۱۷۹۵۳ کیلومتر مربع (حدودا ۱٫۰۹ درصد از مساحت کل کشور) و جمعیت آن بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ برابر یک میلیون و ۲۲۸ هزار نفر میباشد. مرکز این استان شهر اردبیل است و بر طبق آخرین تقسیمات کشوری، شامل ۹ شهرستان، ۲۵ بخش، ۲۱ شهر و ۶۶ دهستان میشود. این استان در سال ۱۳۷۲ از استان آذربایجان شرقی جدا و به استانی مستقل تبدیل شد.
استان اردبیل یکی از مناطق گردشگری در ایران است. یکی از ویژگیهای این استان آب و هوای مطبوع و خنک این منطقه در فصول بهار و تابستان میباشد.
مردم
اکثر ساکنان استان اردبیل را، آذریها تشکیل میدهند که بهزبان ترکی آذربایجانی تلکم میکنند. البته در پارهای از نواحی شهرستان نمین در شرق استان، زبانهای تاتی و تالشی نیز در بین مردم تلکم میشوند.
جغرافیا
استان اردبیل یکی از استانهای شمال غربی ایران محسوب میشود. این استان از شمال به جمهوری آذربایجان، از سمت غرب به استان آذربایجان شرقی، از سمت شرق به استان گیلان کوههای تالش و از سمت جنوب به استان زنجان محدود شدهاست.
جمهوری آذربایجان
گیلانکوههای تالش
آذربایجان شرقی
اردبیل
زنجان
تقسیمات کشوری
استان اردبیل، طبق آخرین تقسیمات کشوری، از ۹ شهرستان، ۲۵ بخش، ۲۱ شهر و ۶۶ دهستان، تشکیل یافتهاست.
گردشگری
چشمههای آب معدنی
یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری استان اردبیل، چشمههای آبگرم این استان واقع در شهر سرعین در ۳۰ کیلومتری شهر اردبیل است. در این شهر، ۸ چشمه آبگرم معدنی وجود دارد. علاوه بر این، ۱۴ چشمه آب معدنی دیگر در شهرهای دیگر استان از جمله نیر، خلخال و مشگینشهر وجود دارد.
سبلان
کوهستان سبلان در جنوب شرقی مشکین شهر و در فاصله ۲۵ کیلومتری آن واقع شده است. این کوهستان دارای پوشش گیاهی متنوعی است و بیش از ۳۰۰۰ گونه گیاهی در آن شناسایی شده است. این کوه، یکی از آتشفشانهای خاموش کشور محسوب میشود و ارتفاع بلندترین قله این کوه که سلطان ساوالان نام دارد، ۴۸۰۰ متر از سطح دریا میباشد.
آرامگاه شیخ صفیالدین اردبیلی
بقعه شیخ صفیالدین اردبیلی یکی از ده اثر باستانی مهم کشور بهشمار میرود. این بنا در سال ۷۶۵ هجری بنا شدهاست و در طول زمان مورد احترام پادشاهان صفوی بودهاست. بنای کنونی این بقعه شامل مجموعهای از گورهای شاهان و شاهزادگان صفوی و چند ساختمان دیگر (ازجمله مسجد، چینیخانه، حرمخانه و …) میشود. در سال ۱۳۸۶ تلاشهایی برای ثبت این اثر در فهرست آثار جهانی یونسکو آغاز شدهاست.
شورابیل
دریاچه شورابیل در ۲ کیلومتری جنوب شهر اردبیل واقع شده است و مساحت آن ۱۲۰ هکتار است. آب این دریاچه شور و برای مصارف کشاورزی غیرقابل استفاده است. اما در حال حاضر نوعی ماهی در آن پرورش داده میشود.شورابیل در زبان تالشی یعنی دریاچه شور.
طبیعت
کوهستان
کوه و رشتهکوه سبلان، شناخته شدهترین منطقه کوهستانی استان اردبیل محسوب میشوند. سایر ارتفاعات واقع در این استان عبارتاند از:
ارتفاعات تالش
صلوات داغ
خروسلو
رودخانهها
قسمتی از مسیر عبور رودخانه مرزی ارس و رودخانه قزلاوزن از استان اردبیل عبور میکند. سایر رودخانههای این استان عبارتاند از:
قرهسو
درهرود
خیاوچای
نمینچای
دریاچهها
دریاچههایی که در استان اردبیل واقع شدهاند عبارتاند از:
دریاچه شورابیل
دریاچه نئور
دریاچه شورگل
دریاچه نوشهر
دریاچه آلوچه
دریاچه کمیآباد
دریاچه ملااحمد
مرداب قرهسو
جنگلها
جنگلهای اطراف جاده آستارا به اردبیل موسوم به گردنه حیران مجموعه جنگلهای ‘فندقلو پیکره سنگی بابا داودعنبران از جمله جنگلهای واقع در استان اردبیل هستند.
صنعت
استان اردبیل در حال حاضر دارای ۸ شهرک صنعتی است. این استان همچنین دارای کارخانجات بزرگ نساجی، سیمان،ذوب آهنو کشت و صنعت میباشد.
فرهنگ بومی
صنایع دستی
گلیم عنبران، جاجیم، شال، مسندعنبران، سفال، صنایع چوب مانند معرق، منبت و خراطی، مصنوعات چرمی و قالی بافی (قالیچه قوبای اردبیل بسیار معروف است) قلاب بافی، مفرش، خورجین، ورنی (ورنی و زیرانداز حاوی رنگها و طرحهایی برگرفته از طبیعت زیبای آذربایجان، بیشتر توسط عشایر شاهسون دشت مغان بافته میشود).
غذاهای محلی
آش شیر، آش دوغ، پیچاق قیمه، کوفته، لَوَنگی، خشیل، هرا، قویماق، ترشی قرمه، ساج ایچی سبزی قرمه، آب پیاز، آش اوماج، آَش یارما، بزباش، خورشت قاتق، تاسکباب، چیغیرتما، حلوا زرد، تر حلوا، حلوای زنجبیل، قیساوا و قیقاناق.
سوغات
سرشیر، کره، حلوای سیاه، آبنبات، شیرینیهای محلی و تخمه آفتابگردان، عسل خالص سبلان، عصاره شهدآمیز گلهای رنگارنگ و عطرآگین طبیعت سرسبز سبلان مشهورترین سوغات منطقه میباشد. حلوای سیاه استان به صورت معجونی از جوانه گندم و کره طبیعی نشاط بخش و مقوی است.
گونههای زبانی
استان اردبیل باتوجه بهوسعت کم خود، دارای تنوع زبانی قابل توجهی میباشد درکنار زبان ترکی آذربایجانی که اکثریت ساکنان استان، بهآن تلکم میکنند، زبان تاتی نیز، در اکثر روستاهای بخش شاهرود شهرستان خلخال ، تلکم میشود
